Kijk even omhoog. De hoogste toren van Sint-Maartensdal steekt met zijn opvallende antenne tot 115 meter boven Leuven uit. Architect Renaat Braem wilde dat de wijk als een uitroepteken in de stad zou staan. Vandaag is de toren nog altijd een herkenningspunt.
Sint-Maartensdal ontstond in een periode van grote woningnood. Veel Leuvenaars woonden in verouderde of ongezonde huizen. Tegelijk was bouwgrond in de stad schaars. In 1955 kreeg Braem, samen met Albert Moerkerke en Jan De Mol, de opdracht om op het terrein van de vroegere Sint-Maartenskazerne een nieuwe woonwijk te ontwerpen. De gebouwen werden in verschillende fasen opgetrokken tussen 1960 en 1978.
De oplossing was vernieuwend: veel woningen in de hoogte bouwen, zodat beneden ruimte overbleef voor licht, lucht, groen en ontmoeting. Let op de afwisseling tussen de zeshoekige torens en de lange woonblokken in visgraatvorm. Hun plaatsing moest zorgen voor zonlicht, uitzicht en zo weinig mogelijk inkijk. In de appartementen waren een ingerichte keuken, badkamer en ingebouwde kasten voorzien. Dat wooncomfort was toen lang niet vanzelfsprekend.
Het oorspronkelijke plan was nog ambitieuzer. Braem tekende onder meer speelpleinen, een kleuterschool, een bibliotheek en zelfs cafés en restaurants boven op de torens. Door politieke discussies en besparingen verdwenen veel van die voorzieningen uit het uiteindelijke ontwerp. Ook de geplande verkeersvrije parkwijk werd doorsneden door een weg.
Vanaf eind jaren '90 werden de gebouwen stapsgewijs grondig gerenoveerd. Daarbij veranderde ook hun uiterlijk. Vandaag telt Dijledal hier 748 studio’s en appartementen. De verschillende gebouwen werden na renovatie opnieuw in gebruik genomen tussen 1999 en 2014.
Sint-Maartensdal is bovendien nauw verbonden met de geschiedenis van Dijledal. Een van de twee maatschappijen die in 1997 fuseerden tot Dijledal stond bij veel Leuvenaars eenvoudigweg bekend als “Sint-Maartensdal”.
Wist je dat?
- De wijk kreeg in 1967 een onderscheiding als een van de opmerkelijkste recente bouwprojecten van België.
- De appartementen rond de zeshoekige kern doen denken aan bladeren rond de stengel van een plant. Zo legde Braem zelf zijn ontwerp uit.
Bronnen
- Dijledal, Handleiding voor de bewoners: Sint-Maartensdal 5, 1 maart 2000.
- Karina Van Herck, Sint-Maartensdal, Agentschap Onroerend Erfgoed, 2010. Voor de ontstaansgeschiedenis, ontwerpprincipes, bouwfasen, voorzieningen, onderscheiding en vergelijking met een plant: Inventaris Onroerend Erfgoed.
- Stad Leuven, Renovatie torenspits Sint-Maartensdal, 14 april 2023. Voor de totale hoogte van 115 meter, de architecten en de betekenis van de toren voor de Leuvense skyline: persbericht Stad Leuven.
- Dijledal, Een stukje geschiedenis. Voor de fusie waaruit Dijledal in 1997 ontstond: geschiedenis van Dijledal.
